OLD HENGEL

De historie van Hengelo Gld

horizontal rule

TWEEDE WERELDOORLOG

 

                   

Gebeurtenissen tijdens Tweede Wereldoorlog uit oude gemeentearchief Hengelo (Gld)

 

t.a.v. NSB-ers:

 

Uit Collectie Morsink:

* proces-verbaal tegen NSB-ers wegens demonstraties       

Dinsdag 14 januari 1941, 15.30 uur: veldwachter A.Bakker betrapte A.Schouten en GJ Schierboom uit Zelhem. Ze wilden aanplakbiljetten opplakken in tuin gemeentehuis zonder toe­stemming. "Alles voor het vaderland. Sluit U aan bij de W.A." en meer van die leuzen. Ze beweerden geen vergunning nodig te hebben. "Wij hebben de Burgemeester te spreken gevraagd, maar die is voor ons niet te spreken. U kunt die aanplakbiljetten wel verwijderen, maar daar hoort U meer over. Wij halen die biljetten er niet af."

* Stuk 20 Plotseling vertrek NSB-ers 5-9-44

 

In de namiddag van 5/9 vertrokken plotseling diverse NSB-ers richting Doetinchem. Ze namen alleen het allernoodzakelijkste mee. Op dat moment wist niemand de reden. Later bleek dat zij in uiterste paniek hadden gereageerd op verwarrende berichten over komende geallieerde troepen. Helaas bleken deze berichten foutief. De dag werd bekend als Dolle Dinsdag.

 

Uit Hengelo vertrokken onderstaande personen:

 

1. C.A. Bode, geb. 1889 Vlissingen, woonde Spalstraat 9 (voor­heen Joodse fam. Jacobs)

2. F.W. Bode-Baars, geb. 1890 Scherpenzeel, idem

 

3. Jan Bosch, geb. 10-3-96 Warnsveld, E6 (Noordink later in brand gestoken)

4. echtgenote Dina F.T. Bosch-ter Heurne, geb. 19-04-06 Bo­cholt, idem

5. zoon Hendrik Jan Bosch, geb. 26-2-27 Warnsveld, idem

6. dochter Gerritjen Bosch, geb. 21-11-31 Warnsveld, idem

7. dochter Johanna H. Bosch, geb. 6-7-37 Hengelo G., idem

 

 

8. Gerrit Hesselink, geb. 31-10-1881 Hengelo G., Vordenscheweg 33.

9. echtgenote Johanna Hesselink-Wenneker, geb. 27-9-1885 Hengelo G., idem

10. zoon Gerrit Hesselink, geb. 12-5-12 Hengelo G., idem

 

11. Lambertus Klein Haneveld, geb. 9-6-1897 Vorden, Vordenscheweg 8 (waar eerder Joden Jacob Philips en Jaap Meyers woonden).

12. echtgenote Johanna Alb. Klein Haneveld-Dommerholt, geb. 23-02-03 Zelhem, idem

13. zoon Marius Johan Klein Haneveld, 2-8-30 Zelhem, idem

14. zoon Gerrit Johan Klein Haneveld, 14-6-39 Zelhem, idem

15. zoon Lambartus Klein Haneveld, 3-8-42 Zelhem, idem

Deze beruchte landwachter (Pa althans) woonde dus in 1942 nog in Zelhem.

16. schoonvader van 11. Hendrik Dommerholt, geb. 22-4-1877 Vorden, idem.

17. zoon van 16, broer van 12, Hermanus Lamb. Dommerholt, geb. 3-8-07 Zelhem. idem.

Er was ook nog zoon Willem Kl.Haneveld, geb. 27-1-26. Niet genoemd bij vluchtende NSB-ers. Wel aanwezig bij doodschieten Vennegoor.

 

18. Gerrit Hendrik Sanderman, geb. 26-12-92 Markelo. Banninkstraat 21

19. echtgenote Hendrika Sanderman-Denkers, 19-08-1893, Hengelo G. idem

20. dochter Gezina Ger. Sanderman, 5-2-21 Hengelo G., idem

 

21. Jan Schaap, geb. 29-12-04 Nieuwer-Amstel, Spalstraat 7 (woonde eerder fam. Jacobs)

22. echtgenote Reintje Schaap-van der Molen, geb. 9-7-12 Wonseradeel, idem

23. dochter Johannes Bernard Schaap, geb. 7-9-43 Amsterdam, idem

 

 

24. Gradus Wesselink, geb. 12-1-1888 Vorden, D111 (Bekveld)

25. echtgenote Derkjen Joh. Wesselink-Eggink, geb. 16-10-1885, idem

26. dochter Grada Johanna Wesselink, geb. 21-4-17 Hengelo, idem

 

27. Hermanus Kasper van Ritbergen, geb. 12-02-08, Harderwijk, Spalstraat 7 (ook al)

28. echtgenote Christina Hendrika van Ritbergen-van Vree

4-4-08, Amsterdam, idem

kinderen:

29. M.C. van Ritbergen, 21-2-30 Den Helder, idem

30. H.K. van Ritbergen, 31-5-32 Den Helder, idem

31. L.M. van Ritbergen, 2-11-39 Den Helder, idem

32. H. van Ritbergen, 1-2-42 Den Helder, idem

33. R. van Ritbergen, 12-5-44 Hengelo G., idem

34. Johan Martinus van den Berg 12-7-1886, Amsterdam, idem

35. echtgenote Agnes Emma van den Berg-Dennen, 17-3-1894 Recklinghausen, idem

kinderen:

36. L.E. van den Berg 3-1-28 Amsterdam, idem

37. J.C.A. van den Berg 21-9-30 Den Helder, idem

Dus op dit adres 3 families (Schaap, Van Ritbergen en Van den Berg, in totaal 14 personen!!

 

38. Elsken Zwemmem geb. 29-6-32 Hilversum, Spalstraat 9 (bij familie Bode, zie nrs. 1 en 2.)

 

39. J.A. Klein Selle-Hagens, geb. 12-1-22 Ruurlo, Veemarktstraat 2 (eerder Joodse familie Philips).

Zij was echtgenote van Klein Selle, een Hollands SS-er (uit Ruurlo)

40. kind L.R.J. Klein Selle, geb. 14-11-43 Hengelo, idem

 

41. Hindrikje Cazemir, geb. 8-6-1891 Roden (Drente), Vordenscheweg 13 (of 23)

 

Op 7/9 keerde familie Hesselink terug (enige echte Hengeloers), nrs. 8-9-10.

Op 9/9 nrs. 11-17, 18-20, 39-40 (families Klein Haneveld, Sanderman en Klein Selle).

Op 16/9 ook nr. 27 terug (van Ritbergen).

17/9 en 18/9 teruggekeerde NSB-ers weer vertrokken op familie Hesselink na.

 

De families onder nr. 1 en 2 (Bode), 21-23 (Schaap), 27-33 (Van Ritbergen), 34-37 (Van den Berg) en 38 (Zwemmen) waren geėvacueerd of door toedoen van JH Alfers hier naar toe ge­haald. Alfers was een Rijksduitser (in Nederland wonende Duitser) die smid was in Varssel (Veldhoek), F108.

Hij had woningen van families Jacobs en anderen verdeeld.

 

 

* Overzicht NSB-Personeel ter secretarie tijdens de bezetting sept.'44 - april '45.

- Alphons Bouwman, geb. te Pijflijk, gem. Druten, 31-8-1894; burgemeester van Budel. Tot wrnd. burgemeester van Hengelo benoemd 15-2-45; Hofstr.3

Geschorst per 1-4-45 door Militair Gezag.

- Herman Bovenkerk

- JJ Breunisse, Ruurloseweg 20. Uit Gorinchem. plaatsverv. hoofd dienst Evacuatie.

- V.M. van Eck (Huize het Hof. Korte Hofstraat), secr. Ir.J.Schaaf.                   

- P.J. Goedvree, Vordenseweg 44 a.t.s.

- FJT Haggenberg, geb. 18-12-22, Spalstraat 31

- HW Herberts NSB-ambtenaar belast met huis- en straatcontrole voor Evacuatie.

- L.Jacobi, ambtenaar belast met administratie van evacue's en vluchtelingen.

- NJM Janssens, wrnd. ontvanger, lid NSB en part. secr. A.Bouwman.

 

Rapport 11-3-45 over J. Visser, Hofstraat 3. NSB-bmr.sept '44-febr.45

Had spullen ter waarde van ƒ35.000 meegenomen bij zijn vertrek naar Wisch. Tapijten, antiek, schilderijen, servies, peluws, bedden, linnengoed, kelderinventaris, levensmiddelen.

Was met DKW en eigen koffer naar Hengelo gekomen.

 

Alphons Bouwman wrnd burgemeester en Ir. J. Schaaf wrnd. secretaris

Geeft eigenaardig beeld en inzicht van de opvatting van de functie van burgemeester:

20/3: Bouwman zelf had woning in zeer wanordelijke conditie aangetroffen en vermoedde dat nogal wat was verdwenen.

(brief aan NSB-commissaris der koningin Honders in Lochem).

23/3 Honders: had het over "kameraad Visser".

 

Visser per 17 febr. '45 naar Wisch. 12-7-1945 in bewaring in Hengelo. Kreeg ontslag.

 

* 46-2 Zuivering gemeentepersoneel.

11-05-1945 Brief Van Hoogstraten aan waarnemend CvdK:

verschillende personen in gemeentedienst voor schorsing of staking op grond van Zuiveringsbesluit in aanmerking.

twee personen al langer in dienst: Marktmeester A.Lebbink en werkman op arbeidsovereenkomst H.Garritsen.

Traden in dienst nadat op 19 en 21 sept. 1944 bmr., secr., en personeel onderdoken. Beiden kort voor bevrijding hun post weer verlaten.

Deze twee vermoedelijk schorsing en staking, overigen alle schorsing:

J. Visser                      bmr, in dienst 23-09-1944

A.Bouwman                  bmr, 18-02-1945

J.Schaaf                      secr. + ambtenaar burgerl. stand, 23-09-44

L.Jacobi                      ambt. belasting evacuatie en vluchtelingen 10-10-44

JW Breunisse                plaatsvervangend hoofd dienst evacuatie 22-11-44

A.Lebbink                    marktmeester

JW Herberts                 ambtenaar huis- en straatcontrole 22-11-44

ECJM van Kemenade     wrns. secr. 19-03-45

VM van Eck                 ambtenaar       23-09-44

Goedvree                    ambtenaar ter secr.     23-09-44

NJM Janssens              wrnd. ontvanger         19-03-45

W.van Ommeren          ambtenaar ter secr.     23-09-44

mej. J.Meyerink             typiste 8-1-45

 

 

3 stakingsbevelen per 11-06-1945:

JJ van der Peyl

GJ Houtman   gemeentearbeider, geb. 05-03-1905 Apeldoorn

TC van Soest, veearts

 

11 schorsingen

A. Lebbink, H.Garritsen, mej. J.Meyerink uit Westervoort, W.van Ommeren, NJM Janssens, J.Visser, L.Jacobi, HW Herberts, PJ Goedvree, VM van Eck, JJ Breunisse.

Tevens geschorst J.Schaaf en ECJM van Kemenade; waren gedetineerd in jeugdgevangenis.

(brief Commandant Militair Gezag district Zutphen Luitenant-Kolonel Ir. WJH Graaf van Limburg Stirum)

 

16-6 Lebbink en Garritsen in jeugdgevangenis. 31/3 hun post verlaten. Schorsing per 1/4)

 

31-5-46 TC van Soest, gestaakt m.i.v. 1-6-45.

H.Garritsen, geb. 5-12-1882 (8-6-45), A.Lebbink (8-6-45)

 

30-7-1946 Aan Hoofd Bewarings- en Verblijfskamp te Wezep. Besluit A.Lebbink ontslag als marktmeester.

J.Schaaf in kamp Harskamp ontslag.

PJ Goedvree kamp Harderwijk.

 

 

 

Home